Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε πόλο έλξης επενδύσεων: Από τη σταθερότητα στην ενεργειακή ασφάλεια

Η Ελλάδα δεν αποτελεί πλέον τον «αδύναμο κρίκο» στο επενδυτικό τοπίο της Ευρώπης. Για πολλά διεθνή ταμεία και θεσμικούς επενδυτές, η χώρα έχει επιστρέψει δυναμικά στον χάρτη, προσφέροντας όχι μόνο ελκυστικές αποδόσεις αλλά και κάτι ολοένα και σπανιότερο στην Ευρώπη: σταθερότητα.

Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η επενδυτική δυναμική δεν δείχνει σημάδια επιβράδυνσης. Αντιθέτως, επιταχύνεται. Οι πρόσφατες αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας και η προοπτική μείωσης των επιτοκίων λειτουργούν ως καταλύτες. «Η όρεξη για ελληνικά περιουσιακά στοιχεία όχι μόνο δεν φθίνει, αλλά αυξάνεται», όπως το έθεσε ένα στέλεχος της αγοράς. Σημαντικές πρόσφατες συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας της Intralot με την Bally’s, της συνεργασίας του ΟΠΑΠ με την Allwyn και της πρότασης εξαγοράς του Χρητιστηρίου Αθηνών από την Euronext, υπογραμμίζουν αυτή την τάση.

Το πλεονέκτημα της πολιτικής και δημοσιονομικής σταθερότητας

Ο Βασίλης Καζάς, Διευθύνων Σύμβουλος της Grant Thornton Ελλάδος, πιστεύει ότι η χώρα απολαμβάνει αυτή τη στιγμή ένα σπάνιο συγκριτικό πλεονέκτημα: πολιτική και δημοσιονομική σταθερότητα. «Έχουμε πολιτική σταθερότητα που δεν υπάρχει αλλού στην Ευρώπη», είπε. «Και δημοσιονομική σταθερότητα επίσης. Ενώ άλλες χώρες —όπως η Γαλλία— καταγράφουν ελλείμματα, εμείς μειώνουμε το χρέος και κερδίζουμε αναβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης».

Η παρακαταθήκη του Ταμείου Ανάκαμψης

Ένας από τους κύριους μοχλούς που συντηρούν τον ενθουσιασμό των επενδυτών είναι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). Ο κ. Καζάς υποστηρίζει ότι ο αναπτυξιακός του αντίκτυπος θα διαρκέσει πέραν των άμεσων επιδοτήσεων. «Κάποια στιγμή οι επιχορηγήσεις θα σταματήσουν», είπε, «αλλά τα δάνεια θα συνεχίσουν να εκταμιεύονται σταδιακά. Έτσι, για τα επόμενα τρία με τέσσερα χρόνια, θα εξακολουθούμε να βλέπουμε ανάπτυξη».

Οι κλάδοι αιχμής που προσελκύουν κεφάλαια

Αρκετοί κλάδοι προσελκύουν ισχυρές ξένες και εγχώριες κεφαλαιακές ροές. Αυτοί περιλαμβάνουν την ενέργεια, τα φαρμακευτικά προϊόντα, την παραγωγή τροφίμων, τα μέταλλα και τον αμυντικό τομέα, ο οποίος πλέον περιλαμβάνει και την κυβερνοασφάλεια.

«Δεν πρόκειται απλώς για παγκόσμιες τάσεις», εξήγησε ο κ. Καζάς. Ευθυγραμμίζονται με τα διαρθρωτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας: μια στρατηγική γεωγραφική θέση, εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και ευελιξία.

Η πρόκληση: Έξυπνη διοχέτευση κεφαλαίων

Για τον Γιώργο Μαυρίδη, πρόεδρο της SouthBridge Advisors, η Ελλάδα παραμένει σαφώς ελκυστική για τους επενδυτές — και το ζήτημα δεν είναι η έλλειψη κεφαλαίων. Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά, υπάρχουν άφθονα χρήματα, υποδεικνύοντας τις τράπεζες, τα ιδιωτικά ταμεία και το Ταμείο Ανάκαμψης. Η πρόκληση, σύμφωνα με τον κ. Μαυρίδη, έγκειται στο να επενδύσει η Ελλάδα σε τομείς όπου διαθέτει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Δεν αφορά πλέον την εύρεση κεφαλαίων, αλλά την αξιοποίηση της γνώσης και των δυνατοτήτων της αγοράς.

Περιέγραψε μια αγορά που ανθεί, αλλά τόνισε ότι ο πραγματικός στόχος είναι η προσέλκυση ιδιωτικών —όχι μόνο ευρωπαϊκών ή κρατικών— κεφαλαίων. «Πρέπει να προχωρήσουμε πέρα από την εξάρτηση από τη δημόσια χρηματοδότηση και να επικεντρωθούμε στις παραδοσιακές ιδιωτικές επενδύσεις», είπε. «Μπαίνουμε σε έναν νέο κύκλο όπου οι επιχειρηματίες που θα διαμορφώσουν τα επόμενα 30 χρόνια κάνουν τα πρώτα τους βήματα».

Η αξιοποίηση της Ελληνικής Διασποράς

Ο Μάρκο Βερέμης, εταίρος στο Big Pi Ventures, τονίζει τον ρόλο του ανθρώπινου κεφαλαίου. «Πρέπει να προσελκύσουμε ταλέντα — ειδικά έμπειρα στελέχη από την ομογένεια», είπε. «Αν μπορέσουμε να τους ταιριάξουμε με τις κατάλληλες εταιρείες, η ανάπτυξη μπορεί να επιταχυνθεί σημαντικά».

Ο κ. Βερέμης βλέπει το παγκόσμιο δίκτυο των αποδήμων Ελλήνων ως ένα μοναδικό πλεονέκτημα. «Η χώρα μπορεί να γίνει κόμβος γνώσης και καινοτομίας αν φέρουμε αυτούς τους ανθρώπους πίσω», σημείωσε. «Το 2010, οι ΗΠΑ και η Ευρώπη είχαν περίπου το ίδιο ΑΕΠ. Σήμερα, η οικονομία των ΗΠΑ είναι μιάμιση φορά μεγαλύτερη. Η διαφορά είναι η τεχνολογία — πήραν ρίσκα. Αν θέλουμε να καλύψουμε τη διαφορά, πρέπει να κάνουμε το ίδιο».

Ο νέος στρατηγικός ρόλος της Ελλάδας ως ενεργειακός κόμβος

Ένας από τους τομείς όπου η στρατηγική θέση της Ελλάδας, που αναφέρθηκε προηγουμένως, είναι καθοριστική, είναι η ενέργεια. Η γεωγραφία της χώρας και οι αναβαθμισμένες υποδομές της, την έχουν καταστήσει βασικό κρίκο στον νέο ενεργειακό χάρτη της περιοχής. Ο λεγόμενος «Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου» συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, επιτρέποντας στο φυσικό αέριο που φτάνει με πλοία στην Ελλάδα να διοχετεύεται βόρεια, στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Αυτό το δίκτυο βοηθά τις χώρες της περιοχής να μειώσουν την εξάρτησή τους από τη ρωσική ενέργεια.

Δύο κύριες εγκαταστάσεις καθιστούν αυτό δυνατό: ο τερματικός σταθμός LNG στη Ρεβυθούσα κοντά στην Αθήνα και ένας νεότερος πλωτός τερματικός σταθμός στην Αλεξανδρούπολη. Μαζί, μπορούν να διαχειριστούν μεγάλους όγκους εισαγόμενου LNG και να το μετατρέψουν ξανά σε αέριο για εγχώρια και περιφερειακή χρήση.

Η στροφή στο αμερικανικό LNG και ο γεωπολιτικός αντίκτυπος

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, οι αποστολές αμερικανικού LNG αποτελούν πλέον περισσότερο από το 80% των συνολικών εισαγωγών LNG της Ελλάδας, ενώ το ρωσικό αέριο μέσω αγωγών έχει μειωθεί από περίπου 60% σε λιγότερο από το ήμισυ του εφοδιασμού της χώρας.

Για την Ελλάδα, αυτή η στροφή φέρνει τόσο οικονομικές ευκαιρίες όσο και πολιτικό βάρος. Καθιστάμενη βασική οδός διέλευσης για το αμερικανικό αέριο προς την Ευρώπη, ενισχύει τη θέση της στην περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια και διπλωματία.

Για τις γειτονικές χώρες, τα οφέλη είναι σαφή: πιο αξιόπιστος και διαφοροποιημένος ενεργειακός εφοδιασμός και μικρότερη έκθεση στην αστάθεια των ρωσικών ενεργειακών οδών.

Αναλυτές ενέργειας αναφέρουν ότι καθώς περισσότεροι τερματικοί σταθμοί και αγωγοί τίθενται σε λειτουργία σε ολόκληρη τη νότια Ευρώπη, ο ανταγωνισμός μεταξύ των προμηθευτών θα μπορούσε να αυξηθεί, οδηγώντας ενδεχομένως σε χαλάρωση των τιμών για τους καταναλωτές με την πάροδο του χρόνου. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι το ενεργειακό τοπίο της Ευρώπης αλλάζει γρήγορα. Η Ρωσία δεν είναι πλέον ο κυρίαρχος παίκτης και η Ελλάδα αναβαθμίζεται, όχι μόνο για να εξασφαλίσει τον δικό της εφοδιασμό, αλλά και για να διατηρήσει τη ροή φυσικού αερίου σε ολόκληρη την περιοχή από νέους, πιο σταθερούς εταίρους.